Chè vằng

0
78
Chè vằng
5 (100%) 1 vote

Còn gọi là chè cước man, dây cẩm vân, cây dâm trắng, cây lá ngón, dây vắng, mổ sẻ. Tên khoa học Jasminum subtriplinerve. Thuộc họ Nhài Oleaceae. Nhiều người gọi nhầm cây chè vằng là cây lá ngón, nhưng một cây có hoa vàng (lá ngón thật), một cây kia hoa trắng, ngoài ra còn một số điểm khác cần chú ý để tránh nhầm lẫn.

Mô tả cây

Cây chè vằng là một cây nhỏ, mọc thành bụi ở bờ rào hay bụi tre hoặc bám vào các cây lớn. Thân cây cứng, chia thành từng đợt đốt, đường kính 5-6mm, chia thành nhiều cành có thể vươn cao 1-1,5m và vươn dài tới 15-20m thân và cành đều nhẵn. Lá mọc đối, hình mũi mác, phía dưới mép nguyên, trên có 3 gân rõ rệt. cuống lá nhẵn dài 3-12mm. Hoa mọc thành xim nhiều hoa (chừng 7-9 hoa), cánh hoa màu trắng . Quả hình cầu, đường kính 7-8mm (bằng hột ngô). Khi chín có màu vàng, trong quả có một hạt rắn chắc. Mùa quả chín tháng 7-10.

Chữa bệnh bằng cây chè vằng
Cây chè vằng

Phân bố, thu hái và chế biến

Cây chè vằng hiện nay mọc hoang ở toàn nước Việt nam, từ Nam chí Bắc. Tại miền Bắc có ở Hòa Bình, Thái Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Tại miền Nam đồng bào thường dùng dây vằng để đan rế và đánh dây thừng vì dây vằng vừa dẻo vừa dai.

Nhân dân thường hái lá quanh năm làm thuốc hay để đun nước tắm ghẻ. Dùng tươi hay phơi khô để dành.

Trồng bằng dâm cành, rất dễ mọc: Cắt thân hay cành thành từng đoạn 15-20cm, dâm xuống đất ẩm chừng 1 tháng sau cây bén rễ.

Công dụng và liều dùng

Nhân dân nhiều tỉnh dùng lá vằng phơi khô  nấu hay pha nước uống hằng ngày hay cho phụ nữa sau khi đẻ uống. Có nơi dùng lá nấu nước tắm cho trẻ con bị ghẻ lở.

Tại miền Nam, nhân dân dùng lá chữa sưng vú, cho phụ nữ mới đẻ uống, còn dùng chữa rắn cắn, rễ mài với dấm thanh để làm hết mủ những ung nhọt đã nung mủ.

Liều uống hằng ngày: 20-30g lá khô. Dùng ngoài không kể liều lượng.

Kinh nghiệm dùng lá chè vằng  của bệnh viện Thái Bình

Dùng lá chè vằng giã nát đắp vào nơi áp xe vú hoặc giã với cồn 50o rồi đắp vào nơi áp xe. Ngày 3 lần, đem 2 lần. Thời gian điều trị thường là 1 ngày đến 1 tuần tùy theo bệnh nặng nhẹ và được bắt đầu chữa bằng lá chè vằng sớm hay muộn. Trung bình 1,5 đến 2 ngày. Bệnh nhân điều trị bằng chè vằng thường hết sốt sau 2 giờ dùng thuốc, sau khi khỏi công thức và số lượng bạch cầu trở lại bình thường, sữa cũng trở lại bình thường.

(Trích Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, GS.TSKH Đỗ Tất Lợi)

>> Tham khảo thêm: Chữa ăn tai bằng cây thồm lồm