RAU MÙI

0
23
Bài thuốc cây rau mùi chữa bệnh
RAU MÙI
5 (100%) 1 vote

Còn gọi là hồ tuy, hương huy, nguyên tuy, ngòn, ngổ, ngổ thơm, coriandre (Anh), koriander (Đức). Tên khoa học Coriandrum sativum L. Thuộc họ hoa tán Apiaceae (Umlelliferae).

Quả mùi ta thường gọi nhầm là hạt mùi là quả chín hay phơi hay sấy khô của cây mùi. Mùi còn gọi là hồ tuy vì hồ là nước Hồ (tên Trung Quốc đặt cho các nước ở Ấn Độ, Trung Á), tuy là ngọn và lá tản mát. Xưa kia Chương Kiên người Trung Quốc đi sứ nước Hồ mang giống cây này về có lá thưa thớt tản mát.

Mô tả cây mùi

Bài thuốc chữa bệnh từ cây rau mùi
Cây rau mùi

Cây sống hằng năm, cao 0,35-0,50m, thân nhẵn, phía trên phân nhánh. Lá ở gốc có cuông dài, 1 dến 3 lá chét hình hơi tròn và bản thân lại thường sẻ thành ba thùy, mép thỳ có khía răng tròn và to; những là phía trên có chét chia thành những thùy hình sợi nhỏ, nhọn. Toàn thân và lá vò có mùi thơm dễ chịu, Hoa trắng hay hơi hồng, họp thành tán gồm 3-5 gọng, không cóc tổng bao, tiểu bao gồm 2-3 lá chét đính ở một phía. Quả bế đôi hơi hình cầu, nhẵn, dài 2,5-4mm, gồm 2 nửa (phân liệt quả), mỗi nửa có 4 sống thẳng và 2 sống chung cho cả hai nửa.

Phân bố, thu hái và chế biến

Cây mùi được trồng phổ biến ở khắp nước ta nhưng chỉ thấy lấy lá để làm gia vị hay một số dùng trong ngày tết nấu nước mắm cho thơm. Tại nhiều nước vùng ven Địa Trung Hải, Trung Á, Ấn Độ, Trung Quốc,… người ta trồng đại quy mô để lấy quả làm thuốc và cất tinh dầu dùng trong công nghiệp nước hoa. Cây mùi ưa đất kiềm, mát, dễ hút nước, cày bừa kỹ, tránh nơi đất sét và dâm mát vì cây mùi ưa ánh sáng.

Quả chín tới đâu thu hái tới đấy để tránh những quả chín quá khỏi rụng. Hái toàn tán, phơi nắng cho khô rồi đập lấy quả, tiếp tục phơi nắng cho khô và bảo quả tránh ẩm. Khi khô quả mùi mất mùi hôi và trở thành mùi thơm dễ chịu.

Ngoài quả ra, người ta còn dùng cả rễ và lá làm thuốc.

Thành phần hóa học

Trong quả mùi có 0,3-0,8, có khi đến 1% tinh dầu. Ngoài ra còn 13-20% chất béo, 16-18% chất protein, 3-8% xeluloza và 13% chất không nitơ. Thành phần chủ yếu của tinh dầu là 70-90% linalola quay phải.Bài thuốc cây rau mùi chữa bệnh

Trong lá và thân cũng chưa trên dưới 1% tinh dầu.

Công dụng và liều dùng

Quả mùi là một vị thuốc được dùng trong Đông y và Tây y.

Tây y dùng quả mùi làm thuốc trung tiện, làm dễ tiêu, kích thích và giúp tiêu hóa. Công nghiệp nước hoa, hương liệu nước hoa, cho chè và rượu dùng mùi nhiều hơn nữa.

Tính chất quả mùi theo tài liệu cổ: Vị cay, tính ôn, có tác dụng phát tán, thúc đậu sởi cho mọc, trừ tà khí, thu phong, long đờm, dùng làm thuốc lợi dạ dày, tiêu cơm, không khí ở bụng dưới, lợi đại tiểu trường, sởi, đậu không mọc. Phàm chứng cước khí, kim sang, sâu răng hôi mồm chớ ăn.

Bài thuốc chữa bệnh từ cây rau mùi
Bài thuốc từ hạt rau mùi

Hiện nay quả mùi được dùng thúc đậu sởi mọc: tán quả mùi, hòa vào rượu mà phun thì đậu sởi mọc ngay. Ngoài ra còn dùng làm thuốc giúp lợi tiêu hóa, chưa ho, ít sữa. Mỗi ngày dùng 4-10g quả mùi, hoặc 10-20g lá hoặc cây tươi dưới dạng thuốc sắc hoặc ngâm rượu.

Đơn thuốc có quả mùi trong dân gian

Đậu sởi không mọc:

Quả mùi 80g tán nhỏ, rượu 100ml, nước 100ml. Đun sôi, đậy kín tránh bay hơi. Lọc bỏ bã. Phun từ đầu đến chân, trừ mặt. Đậu sẽ mọc ngay.

Đẻ xong cạn sữa:

Quả mùi 6g, nước 100ml. Đun sôi trong 15 phút, chia hai lần uống trong ngày.

Mặt có những nốt đen:

Quả mì sắc nước rửa luôn, nốt đen sẽ mất dần.

Lòi dom:

Quả mùi đốt hứng vào nơi dom lòi ra.

CHIA SẺ
Bài trướcQUẢ VẢI
Bài kế tiếpHỒNG BÌ CHỮA HO