Hiểu đúng để điều trị hiệu quả bệnh trào ngược dạ dày – thực quản

0
2238
DA DAY THUC QUAN
Hiểu đúng để điều trị hiệu quả bệnh trào ngược dạ dày – thực quản
Đánh giá bài viết này

Trào ngược dạ dày – thực quản là hiện tượng chất dịch tiêu hóa (HCl, pepsin) từ dạ dày đi ngược lên thực quản. Đây là bệnh khá phổ biến với 15-30% dân số ở các nước Phương Tây, 5-15% dân số ở các nước Châu Á mắc bệnh. Thực tế, tỉ lệ người bệnh trào ngược dạ dày – thực quản ở Việt Nam đang ngày càng tăng cao bởi sự nhận thức chưa đủ ở nhiều người về căn bệnh này.

Triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản giống với nhiều bệnh khác

 Ảnh minh họa: Triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản rất mơ hồ

Triệu chứng ban đầu của bệnh trào ngươc dạ dày – thực quản dễ bị bỏ qua

Giai đoạn đầu, bệnh trào ngược dạ dày thực quản chỉ có hiện tượng ợ hơi, ợ chua hay ợ nóng nhiều khi khá mơ hồ, nên không được chú ý.

Bình thường, ợ là hiện tượng sinh lý của con người, đặc biệt sau khi ăn no. Ợ hơi, được sinh ra trong quá trình chuyển hóa thức ăn; thông thường hơi sẽ được thoát ra ngoài qua hậu môn. Song, nếu hơi thoát ra ngoài theo đường miệng, thể hiện tiêu hóa có vấn đề. Nếu thấy ợ nóng và ợ chua (hiện tượng này xảy ra khi dịch vị dạ dày đi ngược lên thực quản và miệng) diễn ra nhiều lần hơn bình thường cũng nên thận trọng.

Xem Thêm :► Bệnh đau dạ dày nên ĂN GÌ – KIÊNG GÌ để không phí tiền thuốc

Lúc này, hoạt động của cơ vòng thực quản bị rối loạn (đây là “van” ngăn giữa dạ dày và thực quản, có tác dụng giữ cho axit dạ dày ở trong dạ dày, không trào ngược lên thực quản). Nói cách khác, việc đóng mở hay co giãn của cơ này diễn ra bất hợp lí. Bệnh nhân trào ngược thực quản dạ dày thường tần số giãn của cơ vòng dưới thực quản là khoảng >= 8l/h. Trong khi, ở người khỏe mạnh, cơ dưới thực quản chỉ giãn cho thức ăn đi vào dạ dày khi có phản xạ nuốt và giãn nhất thời 3-4 lần trong 1h.

Người bệnh cần nhận biết rằng: nếu có tình trạng ợ hơi nhiều lần trong một ngày; hay ợ chua, ợ nóng trên 3 lần/tuần và kéo dài trên 2 tuần, cần nghĩ ngay đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản.

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản được điều trị ở giai đoạn đầu sẽ mang lại kết quả cao hơn, tránh biến chứng.

Xem Thêm:  3 TRIỆU CHỨNG THƯỜNG GẶP NHẤT Ở VIÊM LOÉT DẠ DÀY

Khi bệnh không được điều trị sớm, ở giai đoạn sau, người bệnh trào ngược dạ dày sẽ có cảm giác nóng rát thực quản, tức ngực, khó nuốt, buồn nôn, đắng miệng, khan giọng, ho khan kéo dài không rõ nguyên. Đây là các biểu hiện dễ nhầm lẫn với các bệnh khác như bệnh về đường hô hấp: viêm họng, viêm phổi, viêm thanh quản hay bệnh lý về tim… Có khi bệnh không có biểu hiện gì cả, khi nội soi hoặc đến khi có biến chứng thì mới phát hiện. Đây là lời chia sẻ của bác sĩ Nguyễn Phước Lâm, Trưởng khoa nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Thành Đô.

Triệu chứng của bệnh trào ngươc dạ dày – thực quản dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh khác. Điều này dẫn đến việc người bệnh chủ quan và tự điều trị; do đó, việc điều trị trở nên khó khăn và tốn nhiều thời gian hơn; thậm chí gây ra nhiều biến chứng.

Do đó, cần phân biệt rằng: Bệnh trào ngược là: trước khi có các biểu hiện trên, người bệnh đã có các triệu chứng ợ hơi, ợ chua hay ợ nóng.

Bệnh trào ngược thực quản cần phát hiện và điều trị sớm – tránh biến chứng

Bệnh trào ngược khi được phát hiện muộn hay không được điều trị triệt để dễ để lại biến chứng: acid làm loét, chảy máu thực quản, hơi thở có mùi, làm sẹo và hẹp thực quản, nguy cơ ung thư thực quản.

Những điều thú vị về nước mũi

Xem Thêm :► Kinh nghiệm dùng thuốc Nam chữa bệnh trào ngược dạ dày

Người bệnh cần trang bị kiến thức nhất định để có thể nhận biết được bệnh trào ngược dạ dày thực quản ở giai đoạn đầu và không bị nhầm lẫn với các bệnh khác. Làm được như vậy, việc điều trị bệnh sẽ được rút ngắn và trở nên dễ dàng hơn, hạn chế bệnh tái phát nhiều lần.

Bệnh nhân có trào ngược dạ dày thực quản nên được chẩn đoán dựa vào khám lâm sàng, nội soi dạ dày thực quản và chụp xạ hình. Bên cạnh đó, mỗi người nên đi khám sức khỏe tổng thể mỗi năm 2 lần để có thể được phòng hay nâng cao hiệu quả điều trị các bệnh (nếu có) sớm hơn.

Phát hiện sớm để điều trị hiệu quả trào ngược dạ dày là cực kỳ quan trọng

traonguocdadaymualanh1Cơ chế sinh bệnh: Sự mất cân bằng giữa yếu tố bảo vệ và yếu tố tấn công thực quản

Yếu tố bảo vệ là: chất nhầy trên niêm mạc thực quản và bicarbonate trong bước bọt; sự hoạt động bình thường của cơ thắt thực quản dưới và nhu động của thực quản.

Yếu tố tấn công là: sự bài tiết quá mức HCl và các enzym tiêu hóa khác trong dạ dày, cùng với sự trì trệ trong quá trình làm rỗng dạ dày (thức ăn ứ lại lâu trong dạ dày). Cả hai yếu tố này làm tăng áp lực lên cơ thắt thực quản dưới (“van” ngăn giữa dạ dày và thực quản), hoạt động bình thường của van này bị rối loạn, nghĩa là cơ thắt thực quản sẽ đóng mở không hợp lí, gây ra tình trạng trào ngược. Đồng thời, khi axit tấn công mạnh, khu trú trên niêm mạc dạ dày khiến hàng rào bảo vệ của thực quản: chất nhày và bicarbornate không đủ sức chống đỡ, làm cho thực quản dễ bị tổn thương hơn.

Đồng thời, axit quá nhiều làm xói mòn lớp nhầy – lá chắn bảo vệ dạ dày, làm cho dễ dày dễ bị tổn thương – gây ra viêm loét dạ dày; đây cũng là một trong các yếu tố làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày.

Cơ chế sinh bệnh và nguyên nhân có mối liên hệ mật thiết với nhau

Nguyên nhân gây bệnh chưa được nhận thức đúng

Stress, chức năng co bóp và tiêu hóa của dạ dày kém và viêm loét dạ dày là các nguyên nhân chính gây ra bệnh trào ngược dạ dày, do chúng làm tăng yếu tố tấn công, đồng thời làm suy giảm yếu tố bảo vệ.

Stress

Stress làm quá trình làm rỗng dạ dày bị chậm lại, thức ăn ứ trệ lâu trong dạ dày. Khi căng thẳng, hệ thần kinh gửi tín hiệu cho cơ thể cung cấp thêm nhiều oxy, máu và năng lượng hơn cho tim, phổi và các cơ, nhằm giúp cơ thể vượt qua căng thẳng. Dạ dày thiếu máu, enzyme để hoạt động, các cơn co thắt của cơ bắp tiêu hóa không đủ năng lượng.

stress-la-nguyen-nhan-chu-yeu-gay-ra-trao-nguoc

Đồng thời, để đối phó với căng thẳng trong thời gian ngắn, cơ thể phát hành norepinephrine và epinephrine. Các hợp chất này kích hoạt hệ thống thần kinh giao cảm, cho phép cơ thể tạm thời ngừng khoảng vài giây hoạt động của một số cơ quan, trong đó có dạ dày, cho đến khi chúng ta có thể thoát khỏi nguy hiểm. Cơ chế này cũng khiến cho quá trình tiêu hóa thức ăn bị làm chậm lại. Một lần nữa gây ra tình trạng ứ đọng thức ăn lâu trong dạ dày.

Khi stress kéo dài hơn bình thường hoặc yếu tố gây stress quá mạnh, theo cơ chế thần kinh, cơ thể sẽ huy động thêm cortisol để điều chỉnh các quá trình trao đổi chất của cơ thể, dập tắt các mầm mống của phản ứng tự miễn dịch và viêm nhiễm – kết quả của căng thẳng. Song, chính cortisol này lại là con dao hai lưỡi ngăn cản cơ thể tiết ra các yếu tố bảo vệ dạ dày. Cortisol làm tăng axit HCl và pepsine, là nguyên nhân chính gây ra bệnh trào ngược dạ dày thực quản, cũng như viêm loét dạ dày tá tràng – đây cũng là một yếu tố thuận lợi cho bệnh trào ngược dạ dày – thực quản.

Chức năng co bóp và tiêu hóa của dạ dày kém

Chức năng tiêu hóa kém khiến quá trình làm rỗng thức ăn chậm hơn – làm mạnh yếu tố tấn công – gây ra bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Chức năng này kém có thể do:

Chức năng co bóp kém: Thành dạ dày có nhiều lớp cơ vòng và cơ lớp tạo nên. Khi các cơ này hoạt động kém hiệu quả, khiến thức ăn không được trộn đều. Đồng thời nhu động dạ dày giảm, thức ăn được đẩy từ dạ dày xuống ruột diễn ra không bình thường. Tất cả khiên hức ăn bị ứ đọng tại dạ dày lâu hơn, làm tăng khả năng trào ngược.

Thiếu axit: Axit trong dạ dày không đủ làm thức ăn không được tiêu hóa hoàn toàn, quá trình làm rỗng dạ dày lâu hơn, thức ăn mất nhiều thời gian để giải phóng khỏi dạ dày, dẫn đến trào ngược dạ dày.

Ngoài ra, H+ trong axit dạ dày (HCL) đóng vai trò trong phân hủy Gluco (C6H10O6). CO2, H20 và năng lượng là kết quả của quá trình đó. Thiếu axit, đồng nghĩa với không có ion H+ giúp chuyển hóa các chất trong tinh bột thành năng lượng đi nuôi cơ thể. Như vậy, dạ dày cũng bị thiếu năng lượng để hoạt động, dẫn đến chức năng tiêu hóa kém.

Thiếu enzyme tiêu hóa: Enzyme trong dạ dày có nhiệm vụ phá vỡ cấu trúc của thức ăn, giúp phân hủy thức ăn nhanh hơn. Như vậy, quá trình đưa thức ăn từ dạ dày đi xuống ruột bị chậm lại.

Viêm loét dạ dày – liên quan mật thiết đến trào ngược dạ dày

Khi dạ dày bị viêm loét, chức năng tiêu hóa thức ăn trong dạ dày sẽ bị ảnh hưởng. Thức ăn chuyển hóa chậm sẽ gây ra tình trạng trướng bụng, đầy hơi… làm gia tăng áp lực cho dạ dày; cộng với lượng axit dư thừa thường gặp ở những người bị viêm loét sẽ làm tăng nguy cơ trào ngược (dịch vị + thức ăn từ dạ dày) lên thực quản.

Nhiễm Hp là một trong các nguyên nhân gây viêm loét dạ dày

Xem Thêm: Phát hiện bệnh trào ngược dạ dày và viêm dạ dày chỉ từ triệu chứng vướng nghẹn ở cổ

Các thuốc tây trên thị trường chỉ làm giảm triệu chứng của bệnh

Hiện nay, các thuốc kháng axit, thuốc đối kháng thụ thể H2, thuốc đối kháng H2 liều cao, các chất ức chế bơm proton (Omeprazol), hay các tác nhân làm tăng di động như bethanechol, metoclopramide, được sử dụng rộng rãi cho bệnh trào ngược dạ dày. Tuy nhiên, các thuốc này chỉ giải quyết về mặt triệu chứng, tức là làm giảm lượng axit tiết ra. Khi axit giảm quá nhiều, dạ dày không đủ axit để thủy phân thức ăn. Phần thức ăn chưa được tiêu hóa ứ lại trong dạ dày lâu hơn, sẽ dội ngược lên – kích thích mở van ngăn giữa dạ dày và thực quản (cơ vòng thực quản dưới), gây ra trào ngược. Vậy là, một trong hai yếu tố tấn công vẫn chưa được tiêu diệt, người bệnh vẫn trào ngược khi dừng thuốc, đồng thời bị khó tiêu, đầy hơi hay chướng bụng.

uong-nhieu-ruou-bia-khong-tot-cho-da-dayNgoài ra, uống bia rượu, hút thuốc lá, stress hay căng thẳng thần kinh, chế độ ăn uống sinh hoạt bất hợp lí… là các yếu tố hàng đầu làm gia tăng triệu chứng của bệnh trào ngược.

Phòng bệnh và điều trị hiệu quả bệnh trào ngược dạ dày- thực quản như thế nào?

Giải quyết tận gốc các nguyên nhân gây ra bệnh trào ngược dạ dày thực quản giúp điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản hiệu quả.

Chế độ làm việc, sinh hoạt và ăn uống khoa học, hạn chế căng thẳng thần kinh và tập thể dục giúp phòng tránh và hạn chế bệnh trào ngược dạ dày thực quản tái phát.

Đồng thời, người bệnh cần tránh các thực phẩm ảnh hưởng đến áp lực cơ thắt thực quản hoặc kích thích thực quản như: đồ ăn nhiều chất béo, đồ chiên rán, bia rượu, cà phê, đồ uống có ga, trái cây có tính chua. Không ăn quá no, không nằm và vận động mạnh ngay sau khi ăn.

Hiểu đúng và đủ về bệnh trào ngược là cách tốt nhất để phòng và điều trị bệnh trào ngược dạ dày – thực quản.

Nếu bạn vẫn còn lo lắng về bệnh trào ngược dạ dày, hãy gọi ngay tới đầu số 0984 190 861 để được hỗ trợ bởi các chuyên gia về bệnh dạ dày.
Chỉ cần bạn để lại số điện thoại, chúng tôi sẽ gọi lại cho bạn NGAY!